© Ben Creemers
Voedsellandschap
Wat we eten, waar het vandaan komt en wie het produceert: in het landschap zie je het lang niet altijd. En dat terwijl landbouwers onze omgeving mee vormgeven én ons dagelijks voedsel voorzien. Daarom onderzoeken verschillende partners de mogelijkheid om in het RivierPark Maasvallei een ‘voedsellandschap’ te ontwikkelen – een aantrekkelijk, zichtbaar landschap waar landbouw beleefd wordt, en waar inwoners én bezoekers zich opnieuw verbonden voelen met voedselproductie.
Denk aan rustplekken tussen de velden met info over wat er groeit, een leerpad rond voedsel, automaten met streekproducten of een gezellige boerenmarkt. Het idee komt uit de koker van Boerenbond en de Vlaamse Landmaatschappij (VLM), die beiden hun schouders onder het project zetten. VLM zal in een latere fase via het instrument ‘landinrichting’ ook concreet werk maken van aanpassingen op het terrein. Ook Agropolis, de provincie Limburg en het Regionaal Landschap Kempen en Maasland (RLKM) stappen mee in het verhaal.
Marktonderzoek legt groot potentieel bloot
Sterke interesse bij bewoners en bezoekers, ook toeristische sector ziet kansen
Afgelopen zomer werden 1.178 bewoners en bezoekers bevraagd op drukke plaatsen aan de Maas en via online enquêtes. Maar liefst 80% voelt zich aangesproken door voedsel uit de streek. De grootste interesse gaat uit naar verse groenten en fruit (82%), zuivel (66%), eieren (62%), boerenmarkten (62%) en rustplekken met info over landbouw (59%). De meeste respondenten zijn bereid zich hiervoor maximaal een half uur te verplaatsen, vaak met de fiets.
Gedeputeerde voor toerisme Laura Olaerts, tevens voorzitter van het RivierPark Maasvallei: “Uit ons onderzoek blijkt duidelijk dat de interesse in lokale voeding groot is, zowel bij bewoners als bezoekers. Bewoners hechten daarbij vooral belang aan kwaliteit en gezonde voeding. Bezoekers laten zich dan weer sneller overtuigen door een correcte prijs en authentieke verhalen. Dat toont aan hoeveel potentieel er is om streekproducten nog sterker te verbinden met beleving in de Maasvallei.”
“Ook de toeristische sector ziet potentieel. Van de meer dan 70 bevraagde ondernemers voelt 74% zich aangesproken door dit concept. Zij zien vooral mogelijkheden in het doorverwijzen van hun gasten naar activiteiten, in marketing en communicatie en in het zelf aanbieden van meer lokale producten. Fiets- en wandelmogelijkheden, streekproducten en rust worden daarbij gezien als sterke troeven om bezoekers kennis te laten maken met het unieke karakter van de regio.”
Plattelandsactoren vragen haalbaarheid en ondersteuning
Gedeputeerde voor landbouw Inge Moors: “Afgelopen winter werden tot slot +30 actieve landbouwers bevraagd. Daarvan staat 62% positief tegenover het concept. De grootste interesse gaat uit naar laagdrempelige en praktisch haalbare initiatieven, zoals rustplekken tussen de velden (88%), een voedsel-leerpad (66%) en hoeves met mooie erfbeplanting (72%). Dat vergt een eenmalige investering, want tijd, administratie en economisch rendement zijn voor hen cruciale randvoorwaarden. Meer intensieve vormen van betrokkenheid zoals plukdagen (13%) en boerenmarkten (22%) kunnen op minder draagvlak rekenen. Het onderzoek maakt ook duidelijk waar de voorwaarden liggen. Naast financiële haalbaarheid en tijd geeft 83% aan dat hun bijdrage afhangt van het concrete rendement. Aan de andere kant zijn ze ook op zoek naar een beter imago en een betere relatie met hun omgeving en kan men ondersteuning gebruiken in promotie en communicatie (38%) en projectuitwerking (22%).”
Landbouwer Thijs Rutten van Biej Bôkke in Kinrooi: “Veel mensen weten vandaag niet meer waar hun voedsel vandaag komt, wat wanneer groeit of in welk seizoen bepaalde producten thuishoren. Net daarom is het belangrijk om landbouw opnieuw zichtbaarder te maken in het landschap en dichter bij de mensen te brengen.”
Van draagvlak naar gerichte uitwerking
De studie bevestigt dat een voedsellandschap in RivierPark Maasvallei kansrijk is, op voorwaarde dat het model werkbaar blijft voor landbouwers en tegelijk aantrekkelijk is voor bewoners, bezoekers en toeristische partners. In een afsluitende workshop met landbouwers werd bevestigd dat eenvoudige vormen van samenwerking, acties die voortbouwen op bestaande recreatieve routes en extra communicatie de voorkeur genieten. De conclusie die het studiebureau Profacts meegaf aan de initiatiefnemers: een voedsellandschap werkt het best wanneer het inzet op zichtbaarheid, samenwerking, lokale afzet en beleving, zonder landbouwers te belasten met zware extra organisatie.
Gedeputeerden Moors en Olaerts besluiten: “Dit onderzoek bevestigt dat er in RivierPark Maasvallei een breed draagvlak bestaat om landbouw, landschap en lokale producten sterker met elkaar te verbinden. De volgende stap is nu om partners en middelen te zoeken voor concrete realisaties aan de Maas. Door in te zetten op samenwerking en laagdrempelige initiatieven kunnen we de band tussen landschap, producent en bezoeker versterken”.
De VLM neemt de conclusies alvast mee in de concrete uitwerking van hun ‘landinrichtingsplannen’ in de Maasvallei, en werkt zo mee in de realisatie van rustplekken en een voedselleerpad. Dat gebeurt in tandem met RLKM, die bovendien voor landbouwers die hun erfbeplanting willen aanpakken kosteloos plannen opmaakt. Samen met Agropolis en Boerenbond werkt RLKM een strategie uit om landbouwers te ondersteunen in hun communicatie en tegelijk in routes en projecten van RivierPark Maasvallei meer aandacht te besteden aan lokaal voedsel.
Kerncijfers
Perscontact
Team RivierPark Maasvallei (RLKM)
Met dank aan
